Στην περιοχή του Άβά, κοντά στο αρχαίο Ρωμαϊκό Υδραγωγείο και τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις των Ιταλών, υπάρχει μια κοινόχρηστη υπαίθρια τουαλέτα που οι εγκαταλελειμμένοι τοίχοι της, έχουν μετατραπεί σε μια σπάνια “ζωντανή” μαρτυρία όπου οι Ιταλοί φαντάροι άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο σημάδι με μια δόση καθημερινότητας και χιούμορ της εποχής.

Σε μια από τις δυσανάγνωστες από τον χρόνο επιγραφές στους τοίχους της υπαίθριας τουαλέτας είναι χαραγμένη με καλλιγραφικά γράμματα η ταυτότητα των δημιουργών της.

Να λοιπόν τι γράφει περίπου: “Questa Latrina è occupato il giorno 27 Gennaio 1899 Cardinale Luigi…” (Αυτή η τουαλέτα χρησιμοποιήθηκε την 27η Ιανουαρίου 1899 από τον Καρδινάλιο Λουίτζι) .Η παραπάνω ημερομηνία είναι μάλλον η ημερομηνία γέννησης του στρατιώτη που το έγραψε και πρέπει να ήταν 17 ετών.

Cardinale είναι μάλλον το παρατσούκλι του Luigi που έγραψε την επιγραφή και αποτελεί ένα κλασικό δείγμα ιταλικού στρατιωτικού χιούμορ. Η χρήση ενός τόσο υψηλού θρησκευτικού τίτλου μέσα σε μια υπαίθρια τουαλέτα δείχνει την ανάγκη των στρατιωτών για ειρωνεία και σάτιρα μέσα στη μονοτονία του πολέμου.

Κοντά στο παραπάνω κείμενο υπάρχει και ένα σκίτσο ενός ανδρικού προφίλ με στρατιωτικό πηλήκιο, που δίνει πρόσωπο στην επιγραφή, λειτουργώντας ως “φωτογραφία” της εποχής.

Είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα αυτά τα ευρήματα στο νησί μας. Οι τοίχοι αυτοί “μιλάνε” και μας λένε ιστορίες για τους ανθρώπους που βρέθηκαν εδώ πριν από έναν αιώνα. Οι τοίχοι του απόπατου είναι γεμάτοι από υγρασία και αν ποτέ καθαριστεί ο χώρος, αυτά τα σημεία θα έπρεπε να προστατευτούν με ειδικό βερνίκι ή γυαλί, καθώς αποτελούν μέρος της νεότερης ιστορίας της Λέρου.

Την μετάφραση των κειμένων από τα Ιταλικά στα Ελληνικά έκανε η φίλη Rosanna Piccinato και βέβαια σε αυτήν την εξόρμηση με συνοδεύαν οι κυρίες Ninon Kampouri και Ζαΐρι Φρόσω.